Medische verspaning omvat de productie door middel van verspanende bewerking van prothesen, implantaten, instrumenten en componenten voor medische apparatuur. CAD/CAM-software neemt hierin een bijzondere positie in: het gebruik ervan moet vóór ingebruikname worden gevalideerd binnen een ISO 13485-kwaliteitssysteem, en het moet mogelijk maken om jaren later nog te achterhalen welke programmaversie welk werkstuk heeft bewerkt. Zo vertaalt u deze eisen naar concrete selectiecriteria.

Wat de medische sector eist van ontwerp en productie

Een regelgevend kader dat verplicht alles te bewaren

Sinds 26 mei 2021 reguleert de verordening (EU) 2017/745 het in de handel brengen van medische hulpmiddelen. De fabrikant moet de technische documentatie ten minste tien jaar ter beschikking houden van de autoriteiten nadat het laatste betreffende hulpmiddel in de handel is gebracht, en vijftien jaar voor een implanteerbaar hulpmiddel. De wetgeving introduceert ook een unieke identificatiecode voor hulpmiddelen (UDI), geregistreerd in de Europese databank Eudamed.

Een toeleverancier in fijnmechanica geldt volgens de verordening niet als fabrikant. Toch leggen opdrachtgevers een aanzienlijk deel van deze vereisten bij hen neer: revisie-indices van tekeningen, materiaalcertificaten en inspectierapporten.

Een norm die ook betrekking heeft op uw software

De certificering volgens ISO 13485:2016 is wettelijk niet verplicht, maar opdrachtgevers in deze sector eisen dit zeer regelmatig. De herziening van 2016 vereist dat software die wordt gebruikt in het kwaliteitssysteem, bij de productie en voor metingen wordt gevalideerd (paragrafen 4.1.6, 7.5.6 en 7.6): voorafgaand aan het eerste gebruik en na elke wijziging, met een inspanning die evenredig is aan het risico. Het LNE wijdt overigens een specifieke opleiding aan deze vereiste.

Een belangrijk punt dat vaak tot verwarring leidt, verdient verduidelijking: de validatie heeft betrekking op het specifieke gebruik dat u van de software maakt binnen uw organisatie. De norm stelt eisen aan het kwaliteitssysteem van een onderneming, waardoor er geen “ISO 13485-gecertificeerde” CAD/CAM-software bestaat. Het is aan u om het beoogde gebruik van het pakket te beschrijven, het risico te beoordelen dat storingen zouden vormen voor het werkstuk, de bijbehorende scenario’s te testen en de registraties te bewaren. De richtlijn ISO/TR 80002-2 beschrijft deze werkwijze in detail.

CAD/CAM-software die machineprogramma’s genereert, valt binnen dit toepassingsgebied. De softwarekeuze bepaalt dan ook wat u zult moeten valideren en vervolgens opnieuw moet valideren.

Veeleisende werkstukken, van enkelstuks tot grote series

De medische sector reikt van een implantaat op maat voor een individuele patiënt tot componenten die in duizendtallen worden vervaardigd. De geometrieën zijn complex, de materialen kostbaar, en 5-assige bewerkingscentra en MillTurn-machines zijn tegenwoordig standaard in deze werkplaatsen.

Zes criteria voor het kiezen van CAD/CAM-software voor medische verspaning

1. Een associatieve CAD en CAM

Een klant wijzigt een tolerantie. Wanneer CAM als afzonderlijk systeem werkt, moet u opnieuw importeren, herprogrammeren en herverifiëren, met een reëel risico dat de oude revisie wordt verspaand. In de CAD/CAM-software TopSolid’Cam zijn CAD en CAM parametrisch en associatief: het bewerkingsplan volgt modelwijzigingen direct en revisies van werkstukken worden beheerd via PDM.

Tijdens een demonstratie: wijzig een maatvoering op een reeds geprogrammeerd onderdeel en bekijk wat er automatisch wordt bijgewerkt.

2. Een geïntegreerd PDM-systeem dat de historiek vijftien jaar lang bewaart

Vijftien jaar betekent meerdere generaties werkstations, softwareversies en medewerkers. Een gedeelde bestandsserver is zelden bestand tegen zo’n lange termijn. Het juiste criterium is een geïntegreerd PDM-systeem binnen de ontwerp- en productieomgeving, dat elk document van een versie voorziet en registreert wie wat heeft goedgekeurd.

Dit is de aanpak van VERMON, gevestigd in Tours, dat ultrasone sondes ontwerpt en produceert voor onder meer echografieën. Het bedrijf koos TopSolid onder andere vanwege het geïntegreerde PDM, waarmee tegenwoordig tienduizenden modellen worden beheerd.

“PDM is vandaag de dag een speerpunt binnen onze ontwerpactiviteiten.”
Christophe Notard, Program Management Officer bij VERMON

>>> Lees ook – Toelevering aan meerdere klanten: de netelige kwestie van traceerbaarheid

3. Programmering en simulatie die aansluiten op het niveau van de werkstukken

Een afgekeurd werkstuk in een titaanlegering kost net zoveel aan materiaal als aan machinetijd. De software moet alle CNC-verspaningsprocessen van de werkplaats ondersteunen en de werkelijke machine simuleren.

  • Processen: TopSolid’Cam ondersteunt freesbewerkingen van 2D tot 5-assig simultaan of gepositioneerd, evenals draaien en langdraaien.
  • Klantdata: leest STEP, IGES, Parasolid en native formaten van toonaangevende CAD-systemen, inclusief toleranties en oppervlaktegesteldheid (PMI).
  • Simulatie: drie niveaus, tot aan de simulatie van ISO-code met machinerelevante macro’s van de werkplaats, inclusief botsingsdetectie.

4. Kwaliteitscontrole gekoppeld aan tekening en werkstuk

TopSolid’Inspection vertrekt vanuit de werktekening: maten worden automatisch voorzien van posnummers (balloons) via optische tekenherkenning, waarna meetwaarden worden ingevoerd op een tablet of geïmporteerd uit een coördinatenmeetmachine (CMM). De software beheert serienummers, registreert inspecteurs en meetmiddelen, berekent Cp en Cpk en genereert configureerbare FAI-rapporten.

5. Batch-tot-batch-traceerbaarheid in het productiebeheer

Er is een probleem met een materiaalbatch. Hoeveel tijd kost het om alle hiermee geproduceerde onderdelen en de beleverde klanten in kaart te brengen? TopSolid’Erp, specifiek gericht op onder meer de medische sector, waarborgt de traceerbaarheid van batches, serienummers en materiaalcertificaten binnen inkoop, voorraad, productie en verkoop. De kwaliteitsmodule dekt FAI, afwijkingen, corrigerende maatregelen en dispensaties af.

TopSolid’Erp, dat zich specifiek richt op onder andere de medische sector, waarborgt de traceerbaarheid van batches en serienummers bij inkoop, voorraad, productie en verkoop. Het materiaalcertificaat wordt gekoppeld aan de desbetreffende goederenontvangst en de bijbehorende gegevens fungeren direct als zoekcriteria: certificaatnummer, smeltnummer, batchnummer van het materiaal. De kwaliteitsmodule omvat FAI, afwijkingen, corrigerende acties en dispensaties.

6. Een softwareleverancier die validatie en updates faciliteert

Elke software-update vereist een hernieuwde validatie. Vraag vóór aanschaf na of versiedatums vooraf bekend worden gemaakt (TopSolid publiceert een TopSolid’Update-kalender), of wijzigingen gedetailleerd genoeg zijn om gerichte tests uit te voeren en wie uw teams zal opleiden. Houd er ook rekening mee dat elk extra softwarepakket in het proces een extra te valideren pakket is: een suite die uniforme data deelt, beperkt het aantal te kwalificeren interfaces.

Kwaliteit, conformiteit, productiviteit: het verschil in de dagelijkse praktijk

Op het gebied van kwaliteit wordt het werkstuk altijd verspaand volgens de gevalideerde revisie, doordat het programma gekoppeld blijft aan het model met versiebeheer.

Op het gebied van conformiteit kan een auditor aan de hand van een serienummer via een eenvoudige zoekopdracht de tekeningrevisie, het gebruikte programma, de materiaalbatch en het meetrapport direct inzien, zonder gegevens bijeen te hoeven zoeken via e-mails.

Op het gebied van productiviteit biedt TopSolid’Cam de mogelijkheid om bewerkingen als favoriet op te slaan, bewerkingsplannen van het ene naar het andere onderdeel te kopiëren en procesmacro’s toe te passen: beproefde strategieën worden eenvoudig hergebruikt voor vergelijkbare werkstukken.

Conformiteit blijft de verantwoordelijkheid van het kwaliteitssysteem: de software levert de bewijsvoering, uw organisatie past deze toe. Ontdek voor meer informatie onze CAD/CAM-software voor medische verspaning.

Verspaant u onderdelen voor de medische sector? Onze experts analyseren uw procesketen, van CAD-klantmodel tot meetrapport, en brengen eventuele knelpunten in de traceerbaarheid in kaart. Neem contact met ons op of vraag een demonstratie aan.

Veelgestelde vragen over medische verspaning

Is ISO 13485-certificering verplicht?

Nee, ISO geeft aan dat certificering op zichzelf geen vereiste is van de norm. Fabrikanten van medische hulpmiddelen eisen dit echter vrijwel altijd van hun toeleveranciers.

Wat houdt medische verspaning in?

Het betreft de productie door middel van verspanende bewerking, doorgaans op CNC-bewerkingsmachines, van precisieonderdelen voor de gezondheidszorg: prothesen, implantaten, chirurgische instrumenten en componenten voor apparatuur. Het combineert uiterste precisie met strenge traceerbaarheidsverplichtingen uit hoofde van de medische wet- en regelgeving.

Moet CAD/CAM-software volgens ISO 13485 worden gevalideerd?

Ja, zodra deze voor productie wordt ingezet, en deze validatieverplichting rust op de onderneming die de software toepast. Het houdt in dat u aantoont dat het systeem geschikt is voor het beoogde gebruik: beschreven toepassingsdoel, geëvalueerde risico’s, geteste scenario’s en bewaarde registraties. Dit dient te gebeuren voorafgaand aan het eerste gebruik en na elke update, met een inspanning die evenredig is aan het risico voor het product. IEC 62304 is hier niet van toepassing: deze geldt voor software die zelf als medisch hulpmiddel functioneert of daar deel van uitmaakt.

Hoe lang moet de documentatie van een medisch hulpmiddel worden bewaard?

Ten minste tien jaar nadat het laatste betreffende hulpmiddel in de handel is gebracht, en ten minste vijftien jaar voor een implanteerbaar hulpmiddel, conform verordening (EU) 2017/745.

Share This